Wie vanaf 27 juni door Kanaalpark over de Westdijk fietst of wandelt, ziet ze vanzelf staan: de panelen langs het water, met verhalen die je letterlijk even stil laten staan. Verhalen over mensen, plekken en gebeurtenissen die samen het DNA van Dijk en Waard vormen.
Verhalenroute over vroeger, nu en straks
Met de nieuwe verhalenroute Kiek-Terug kijkt Kanaalpark niet alleen vooruit, maar nu ook achterom. Want juist in de geschiedenis van dit gebied ligt de kracht van het heden.
Achter dit project ligt een bijzondere samenwerking tussen de gemeente, historici en cultuurmakers. Ellen Klaus, Lieve-Lotte Groeneweg en Arie Kaan vertellen wat er allemaal komt kijken bij het zichtbaar maken van een gebied dat misschien wel altijd belangrijk was, maar nu pas écht tot leven komt.
“Je moet het gebied voelbaar maken”
Voor Ellen Klaus, cultureel gebiedsontwikkelaar, draait het in Kanaalpark vooral om beleving en herkenbaarheid. Haar rol binnen het project is om met kunst en cultuur het gebied alvast tot leven te brengen, nog voordat de fysieke ontwikkeling klaar is. Het duurt namelijk nog enkele jaren voordat de geplande brugverbindingen gerealiseerd zijn.
Buitenmuseum van Dijk en Waard
Daarom ontwikkelde ze voor de gemeente samen met verschillende partijen initiatieven die aansluiten bij het landschap. Niet groots en massaal, maar passend bij de plek. “Het gaat om wat hier al is: het water, de geschiedenis, het open landschap. Daar moet je op voortborduren. “Het Kanaalpark zou je kunnen opvatten als een soort buitenmuseum van Dijk en Waard.” Met de verhalenroute Kiek-Terug krijgt dat vorm.
Een kijkje terug
De verhalenroute Kiek-Terug Kanaalpark vormt het begin van de Zomer van Kanaalpark 2026. De titel zegt het al: bezoekers nemen een stap terug in de tijd. “We kijken terug naar hoe dit gebied is ontstaan en ontwikkeld”, legt Ellen uit. “Maar dan wel via verhalen van mensen. Verhalen van tuinders, handelaren en bewoners die samen het landschap hebben ontwikkeld, gebruikt en gevormd.”
Lijntje van Swager
Langs de Westdijk, tussen fietsbrug De Krul en de fietstunnel bij de Broekerhornerbrug, staan panelen opgesteld. In totaal zijn er twintig verhalen te lezen. Op paneel nummer 10 is er bijvoorbeeld een foto te zien van mensen bij een trein, met op de voorgrond bootjes vol witte kool. Het is een beeld dat in één oogopslag duidelijk maakt hoe nauw water, vervoer en handel met elkaar verbonden waren. Arie Kaan vertelt in het kort het verhaal achter deze foto: “Rond 1880 vervoeren tuinders in Broek op Langedijk hun groenten nog per schuit, met veel oponthoud. Cornelis Swager vindt dat dit anders moet en legt in 1879 een eigen privé-spoorlijn aan naar station Heerhugowaard. Dankzij deze slimme oplossing bereiken zijn producten veel sneller de markt en groeit de Broekerhoek uit tot een handelscentrum. Dit ‘Lijntje van Swager’ heeft dienst gedaan tot 1903.”
Het ‘Spoorlijntje van Swager’ bracht spoorwagons naar de Broekerhoek. (Collectie Stichting Langedijker Verleden)
Historie moet kloppen
Arie Kaan doet al jaren onderzoek naar de geschiedenis van Langedijk en Heerhugowaard. Voor dit project controleerde hij feiten en vulde verhalen aan. “Wat je vertelt, moet gewoon kloppen. Je moet het niet mooier maken dan het is. En als iets een anekdote is, moet je dat erbij zeggen.” De combinatie van feiten en verhalen maakt Kiek-Terug volgens hem sterk. Hij noemt als voorbeeld het verhaal van Klaas van der Molen: “In 1878 is Klaas van der Molen het zat. Hij bouwt een voetbrug over de Ringsloot, zodat zijn paarden niet langer in een bootje hoeven om de schuiten naar Alkmaar te trekken. Het transport gaat ineens sneller. De brug liep over zijn eigen terrein en groeide uit tot een belangrijke verbinding, dus iedereen moest tol betalen. Een win-winsituatie. Pas jaren later namen de gemeenten de brug over en verdween de tol.” Arie lacht: “Dat soort verhalen van onze eigengereide voorvaderen maken geschiedenis levend.”
Op de voorgrond de in 1941 aangelegde Groene Brug met erachter nog zichtbaar de oude Klaas van der Molenbrug
Samen gebouwd
De verhalenroute is samengesteld in samenwerking met het Erfgoedplatform, waarin historische verenigingen en musea uit de regio samenwerken. Lieve-Lotte Groeneweg speelde daarin een verbindende rol. Zij is adviseur erfgoed bij gemeente Dijk en Waard. “Toen de vraag kwam om panelen te maken, hebben we meteen het platform bij dit project betrokken”, vertelt ze. “Daar zit ontzettend veel kennis.” In enkele maanden tijd werden onderwerpen verzameld, teksten geschreven en vervolgens weer gecontroleerd. “We hebben het steeds teruggelegd bij de mensen uit de regio. Zo weet je zeker dat het klopt én dat het gedragen wordt.” Met speciale dank aan onder andere lokale bronnen Peter de Nijs, Henk Kauw, Arie Kaan, Gerlof Kloosterman en Nico Vader kreeg het project die inhoudelijke diepgang.
Verbinding zit in het landschap
Volgens Lieve-Lotte draait het project niet alleen om geschiedenis, maar vooral om verbinding. “Dit gebied was letterlijk de grens tussen Heerhugowaard en Langedijk”, legt ze uit. “Maar tegelijkertijd was er altijd samenwerking. Het kanaal speelde daarin een sleutelrol want zonder water was dit gebied er niet geweest.” Dat maakt Kanaalpark volgens haar uniek. “Hier zie je hoe landschap en geschiedenis met elkaar verweven zijn. Het water is nog altijd de lijn die alles met elkaar verbindt.”
Anders kijken
Wat ze alle drie hopen, is dat bezoekers na het lezen van de panelen anders naar het gebied kijken. Lieve-Lotte benadrukt het belang daarvan: “Wie weet waar ie vandaan komt, gaat anders om met zijn omgeving. Met meer respect.”
Het verhaal gaat door
De verhalenroute is geen eindpunt, maar een begin. De panelen zijn te zien tot en met 20 september 2026, maar de ambitie reikt verder. “We hopen dat mensen zelf ook verhalen gaan delen”, zegt Ellen. “Dat het iets wordt van de inwoners.” Ze ziet het als een levende verzameling.
“Misschien zegt iemand: mijn opa heeft hier gewerkt, of mijn familie komt hiervandaan. Dat zou geweldig zijn. Want juist die persoonlijke verhalen geven kleur aan het gebied.”
Meer dan bouwen alleen
“Er wordt in Dijk en Waard veel gebouwd en vooral vooruitgekeken”, zegt Arie. “Maar het is net zo belangrijk om te weten waar je vandaan komt.”
Kom kijken
De uitnodiging is dan ook simpel: ga kijken, ga lezen en vooral… ga ontdekken.
Meer informatie is te vinden via de website van het project:
www.ontdekdijkenwaard.nl/kiekterug(Verwijst naar een externe website).
Kanaalpark Dijk en Waard
Het Kanaalpark ligt langs het kanaal Alkmaar Omval – Kolhorn, tussen fietsbrug De Krul en spoorbrug BOL, met de omliggende zone. De groene omgeving biedt volop mogelijkheden om te recreëren, te sporten, de natuur te beleven en te ontspannen. Bovendien vormt Kanaalpark Dijk en Waard een markante entree naar het open landschap van Langedijk aan de ene kant en het moderne stationskwartier van Heerhugowaard aan de andere kant.
